SAKLI PAY NEDİR?

Türk hukuk sisteminde bir takım yasal mirasçıların miras payları korunmuştur. Korunan bu miras payına saklı pay denir. TBK md. 505 “ …miras bırakan, mirasının saklı paylar dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir. Bu mirasçılardan hiç biri yoksa miras bırakan mirasının tamamında tasarruf edebilir. ” hükmünden yola çıkarak, saklı pay ile murisin kendi mal varlığı üzerinde sınırsız bir tasarruf yetkisinin olmadığı söylenebilir.

SAKLI PAYLI MİRASÇILAR KİMDİR VE SAKLI PAY ORANLARI NEDİR?

Saklı paylı mirasçılar TBK md. 505’de sayılmıştır. Bunlar miras bırakanın;

·       Altsoyu,

·       Anne ve babası,

·       Sağ kalan eşidir.

Saklı paylı mirasçıların saklı pay oranları ise TBK md. 506’da sayılmıştır. Saklı paylı mirasçıların saklı pay oranları şu şekildedir;

·       Altsoy için yasal miras payının yarısı,

·       Ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri,

·       Sağ kalan eş için, altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde yasal miras payının dörtte üçü.

MURİSİN MİRASTA SERBESTÇE TASARRUF EDEBİLECEĞİ ORAN NEDİR?

Murisin mirasta serbestçe tasarruf edebileceği oranı bulmak için öncelikle saklı pay oranının hesaplanması gerekmektedir. İlk olarak saklı paylı mirasçıların olup olmadığına bakılmalıdır. Saklı paylı mirasçılar tespit edildikten sonra saklı paylı mirasçıların yasal miras payları hesaplanır. Daha sonrasında saklı paylı mirasçıların yasal miras paylarına oranla saklı pay hesabı yapılır. Bütün saklı miras payı hesaplandıktan sonra bunlar toplanır ve 1 den çıkarttırılır. Çıkan sonuç miras bırakanın mirasında serbestçe tasarruf edebileceği miktardır.

Örnek vermek gerekirse: Miras bırakan (M) vefat ediyor. Vefat ettiğinde geriye eşi (E), ve 3 çocuğu (A), (B) ve (C) kalıyor. Miras bırakanın altsoyu birinci zümre olduğu için yasal mirasçılar onlardır. Miras bırakanın eşi, miras bırakan vefat ettiğinde hayatta olduğu için o da yasal mirasçıdır. Eşin yasal miras payı altsoyla birlikte mirasçı olduğu için 1/4’tür. Geriye kalan 3/4’lük pay ise 3 çocuk arasında paylaştırılır. Yani (A)’nın miras payı 1/4, (B)’nin miras payı 1/4, (C)’nin miras payı ise 1/4 olur. Saklı paylar ise; sağ kalan eş için, altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı olduğu için 1/4’tür. Alt soyun saklı payı yasal miras payının yarısı olduğundan her biri için 1/8’dir. Toplam saklı pay 1/4+1/8+1/8+1/8=5/8’dir. Miras bırakanın serbestçe tasarruf edebileceği miktar ise 1-5/8=3/8’dir.

Av. Hasan AKÇALI